Witte benen bij het paard: de 6 hoogtes en hun benamingen

Op het identificatiedocument van uw paard staat een regel met de tekst “petite balzane postérieur gauche, herminée, sabot clair” (kleine kol aan het linkerachterbeen, met herminures, lichte hoef). Drie woorden jargon om een witte vlek te beschrijven die u dagelijks ziet zonder de naam te kennen. De balzanes bij een paard zijn nooit hetzelfde: het zijn de witte aftekeningen aan de onderkant van de benen, en de beschrijving ervan volgt één enkele regel; alles draait om de hoogte waarop het wit stopt. Deze gids geeft u de volledige schaal van de hoef tot aan het spronggewricht, de bijzonderheden die genoteerd worden, de gevallen waarin het helemaal geen balzane is, en de waarheid over het meest hardnekkige gezegde in de paardensport.

De essentie om te onthouden

• Een balzane is een witte aftekening aan de onderkant van een been, gevormd door witte haren die vanaf de hoef omhoog lopen.
• Men beschrijft deze aan de hand van vier elementen: de bereikte hoogte, het betreffende been, de zijde en de bijzonderheden.
• De schaal loopt van een spoor van een balzane (enkele haren) tot een hoog geschoeide balzane (tot aan de voorknie of het spronggewricht).
• Er bestaan drie Franse nomenclaturen naast elkaar: die van het officiële signalement, die van de genetica van de vachtkleuren en die van de galop-handboeken. Geen van deze is onjuist.
• Voorbij de voorknie of het spronggewricht is het geen balzane meer, maar een bont vachtpatroon.
• Het gezegde “balzane quatre, cheval à abattre” (vier witte benen, paard om af te maken) berust op een onjuiste overtuiging: lichte hoorn is niet kwetsbaarder dan donkere hoorn.
• Het echte punt van aandacht is niet de hoef, maar de niet-gepigmenteerde huid onder het witte haar.

Een balzane bij een paard, wat is dat precies?

Een balzane is een witte aftekening op de onderkant van een been, gevormd door witte haren die vanaf de hoef naar boven lopen. Het is het equivalent, op de benen, van de kol of de bles die men op het hoofd vindt. Het wit begint altijd onderaan: een geïsoleerde witte vlek in het midden van het pijpbeen, zonder verbinding met de hoef, is geen balzane.

Een balzane kan op alle vier de benen voorkomen, zowel voor als achter, en op elke vachtkleur. Men vindt ze op een vos, een bruine, een zwarte, maar ook op zeer lichte vachten zoals cremello of perlino, waar ze dan herkenbaar zijn aan de roze huid onder het haar in plaats van aan het contrast.

Wat balzanes interessant maakt, is dat ze eigen zijn aan elk paard. Hun combinatie is uniek, als een vingerafdruk. Dat is precies de reden waarom ze op het officiële identificatiedocument staan: ze dienen om een dier te herkennen tussen duizenden anderen.

Vier elementen definiëren een balzane, en u heeft ze alle vier nodig om deze correct te beschrijven:

• De hoogte waarop het wit stopt, van de koot tot aan de voorknie of het spronggewricht.
• Het betreffende been: voorbeen of achterbeen.
• De zijde: links of rechts.
• Eventuele bijzonderheden: herminures, spikkels, kleur van de hoef.

De gouden regel is één enkele vraag, en die zal u van pas komen voor de rest van dit artikel: tot waar loopt het wit omhoog?

De balzanes van het paard volgens hun hoogte: de volledige schaal

Er bestaan zes niveaus van balzanes, van het eenvoudige spoor boven de hoef tot de hoog geschoeide balzane die de voorknie of het spronggewricht bereikt. De schaal wordt van onder naar boven gelezen, van het meest discrete tot het meest uitgebreide. Twee geometrische criteria volstaan om elke aftekening te situeren: loopt het wit rondom het been, en tot waar loopt het omhoog?

• Naam | Waar stopt het wit | Anatomisch referentiepunt | Andere benaming
• Trace de balzane (spoor) | Enkele witte haren, het wit gaat niet rondom de voet | Vlak boven de hoef | Trace (spoor)
• Principe de balzane (aanzet) | Het wit gaat rondom de voet maar komt niet voorbij de koot | Koot | Principe (aanzet)
• Petite balzane (kleine kol) | Het wit omringt de voet en loopt door tot aan de kootgewricht | Kootgewricht | Chaussette (sok)
• Balzane (kol) | Het wit bereikt het midden van het pijpbeen | Pijpbeen | Balzane in strikte zin
• Grande balzane (grote kol) | Het wit gaat ruim voorbij het kootgewricht en loopt tot aan het gewricht | Voorknie (voorbeen) of spronggewricht (achterbeen) | Grande balzane (grote kol)
• Balzane haut chaussée (hoog geschoeide kol) | Het wit bereikt of overschrijdt het carpus- of tarsusgewricht | Carpus of tarsus | Haut chaussée (hoog geschoeid)

Deze tabel leest als een anatomische trap. De trace (spoor) is de enige trede waar het wit niet rondom het lidmaat gaat: dit detail, en niet de grootte van de vlek, onderscheidt het van de principe (aanzet). De principe de balzane (aanzet) is de kleinste aftekening die de voet volledig omringt, en ondanks de bescheidenheid ervan telt deze mee voor de signalementbeschrijving.

De petite balzane (kleine kol), die iedereen een sok noemt, is veruit de meest voorkomende. Deze kleedt de onderkant van het lidmaat netjes aan en stopt bij het kootgewricht, het kogelvormige gewricht dat zich net boven de koot bevindt. Daarboven bereikt de balzane (kol) in strikte zin het pijpbeen, halverwege tussen het kootgewricht en de knie: deze is duidelijk en van veraf zichtbaar.

Tot slot loopt de grande balzane (grote kol) door tot aan de voorknie bij een voorbeen, en tot aan het spronggewricht bij een achterbeen. Wanneer het wit nog verder gaat en het carpus- of tarsusgewricht bereikt, spreken we van een balzane haut chaussée (hoog geschoeide kol). Deze zeer uitgebreide aftekeningen zijn typerend voor bepaalde rassen met sterke witte aftekeningen.

Trace, principe, bracelet: waarom de bronnen niet hetzelfde zeggen

Er bestaat niet één Franse nomenclatuur voor kolen, maar drie, en ze verdelen de schaal niet op dezelfde plek. Dat is wat niemand u op de manege zal vertellen, en dat verklaart de meeste meningsverschillen over het vocabulaire tussen ruiters. Twee perfect bekwame ruiters kunnen naar hetzelfde been kijken en twee verschillende woorden gebruiken zonder dat een van beiden ongelijk heeft.

• Wat u observeert | Officieel signalement (Haras nationaux) | Genetica van de vachtkleuren | Galop-handboeken
• Enkele haren, geen volledige cirkel | Trace | Trace de balzane | Principe (of trace)
• Volledige cirkel, stopt bij de koot | Principe | Principe de balzane | (niet onderscheiden)
• Cirkel rond het lidmaat zonder af te dalen naar de voet | Bracelet | (niet onderscheiden) | (niet onderscheiden)
• Tot aan het kootgewricht | Balzane au boulet | Petite balzane | Petite balzane (sok)
• Tot aan het pijpbeen | Balzane au canon | Grande balzane | Balzane
• Tot aan de voorknie of het spronggewricht | Balzane au genou / au jarret | Balzane haut chaussée | Grande balzane

De wrijvingspunten springen in het oog. De bracelet (armband), deze aftekening die rondom het lidmaat loopt zonder af te dalen tot aan de onderkant van de voet, bestaat alleen in de officiële nomenclatuur: de galop-handboeken negeren deze volledig. Omgekeerd spreekt het officiële signalement niet van een «grande balzane», maar benoemt het de kol aan de hand van het bereikte gewricht: balzane au boulet (bij het kootgewricht), au canon (bij het pijpbeen), au genou (bij de voorknie), au jarret (bij het spronggewricht). En daar waar de genetica van de vachtkleuren een aftekening die voorbij het kootgewricht gaat een «grande balzane» noemt, reserveren de galop-handboeken deze term voor het wit dat doorloopt tot aan de voorknie.

De praktische consequentie is simpel, en dat is het enige wat u moet onthouden:

• Bij het galop-examen gebruikt u de versie van de handboeken: principe, petite balzane, balzane, grande balzane. Dat is de versie die uw examinator verwacht.
• Op een identificatiedocument leest u de officiële versie: de hoogte wordt daar benoemd aan de hand van het gewricht, en de termen trace, principe en armband hebben daar een precieze betekenis.
• Onder liefhebbers van vachtkleuren overheerst de genetische nomenclatuur, met haar niveaus haut chaussée en herminée.

Deze diversiteit is geen gebrek van het vocabulaire voor het paardrijden: het weerspiegelt drie verschillende toepassingen. De signalementbeschrijving streeft naar juridische precisie, het examen streeft naar memorisatie, de genetica streeft naar de beschrijving van het vachtpatroon.

Herminures, truitures en lichte hoeven: de bijzonderheden die worden genoteerd

Een balzane is niet altijd egaal wit: donkere vlekken worden herminures genoemd, vaalgele of grijze vlekken truitures, en de hoorn van de hoef volgt de depigmentatie van de huid. Deze onregelmatigheden hebben allemaal een specifieke naam. Ze worden genoteerd in het signalement, omdat ze de identificatie van het paard nog nauwkeuriger maken.

• De herminure: kleine donkere vlekjes die het wit bestippelen, zoals spikkels. De naam komt van de hermelijnvacht. Een balzane die dit vertoont, wordt een balzane herminée genoemd, en de kroonrand van de hoef kan soms volledig gekleurd zijn.
• De truiture: hetzelfde principe, maar dan met vaalgele of grijze vlekken in plaats van zwarte. Men spreekt dan van een truitée-markering.
• De lichte hoef: onder een balzane is de hoorn van de hoef vaak licht, soms gestreept met wit en donker.

Dit laatste punt verdient uitleg, want het ligt aan de basis van het bijgeloof dat we verderop ontkrachten. De kleur van de hoorn volgt simpelweg de pigmentatie van de huid. Wanneer een witte markering doorloopt tot aan de hoef, is de hoorn die daaruit groeit vaak blond in plaats van bruin. Het is een puur optisch verschijnsel van depigmentatie, geen gebrek.

Een detail dat de meeste bronnen vergeten: de hoorn die een herminure verlengt, is doorgaans donker. De donkere vlek in het wit zet zich dus voort tot in de hoef, wat de verticaal gestreepte hoeven verklaart die men bij sommige paarden ziet. Als de voet van uw paard u intrigeert, behandelt onze gids over de voet van het paard de volledige anatomie ervan.

Wanneer het geen balzane meer is: de drie valse vrienden

Drie configuraties zorgen voor wit aan de onderkant van een ledemaat zonder dat het om een balzane gaat: de bonte vacht (robe pie), de vacht die aan de uiteinden lichter is en accidentele markeringen. Hier concentreren zich de klassieke fouten, ook tijdens examens.

• Voorbij de knie of het spronggewricht is het geen balzane meer. Een witte markering die deze gewrichten overschrijdt, behoort niet meer tot de markeringen maar tot de bonte vacht (robe pie), wat een vachtpatroon is. Het is geen verschil in graad, het is een verandering van categorie: men zegt niet “zeer grote balzane”, men zegt dat het paard bont is.
• De vos met lichtere onderbenen heeft geen balzane. Bij sommige paarden zijn de haren aan de uiteinden lichter dan de rest van de vacht zonder wit te zijn. Men spreekt dan van een vacht die aan de uiteinden lichter is. Geen wit, geen gedepigmenteerde huid, dus geen witte markering.
• De haren die na een verwonding wit teruggroeien, zijn accidentele markeringen. Ze lijken op natuurlijke markeringen, maar hebben niets te maken met de genetica van de vachtkleuren en worden niet doorgegeven aan het nageslacht.

Aan deze lijst kunnen we de aangebrachte merken toevoegen: het brandmerken of bevriezen, dat bij bepaalde rassen wordt toegepast, zorgt ervoor dat het haar wit teruggroeit op de gemarkeerde plek. Een helderwitte vlek op een ledemaat of dij is daarom niet altijd een natuurlijke aftekening.

Om de kolen in het geheel van de vachtkleuren en hun patronen te plaatsen, geeft ons artikel over de vachtkleur van het paard een overzicht.

« Vier witte voeten, een paard om te behoeden »: wat de wetenschap er echt over zegt

Het aantal kolen van een paard zegt niets over zijn waarde of zijn robuustheid: het geloof waarop dit gezegde is gebaseerd, is feitelijk onjuist. De volledige tekst verdient het overigens om in zijn geheel geciteerd te worden, omdat deze zichzelf tegenspreekt:

Eén witte voet, een paard van fortuin.
Twee witte voeten, een paard van een bedelaar.
Drie witte voeten, een paard van een koning.
Vier witte voeten, een paard om te behoeden.

Een paard met drie witte voeten zou dus een paard van een koning zijn, en hetzelfde paard met één witte voet meer zou niet deugen. De redenering houdt geen stand, en de basis ervan evenmin.

De oorsprong van het geloof: men dacht vroeger dat de witte hoorn die in het verlengde van een witte voet lag, brozer was dan de donkere hoorn. Een paard met vier witte voeten zou dus vier zwakke hoeven hebben gehad, oftewel een onbruikbaar paard.

Wat we vandaag de dag weten: dat is onjuist. Er bestaat geen enkel kwaliteitsverschil tussen de lichte en de donkere hoorn. De kleur van de hoef weerspiegelt slechts de pigmentatie van de huid daarboven, zonder enig verband met de stevigheid, de weerstand of de groeisnelheid ervan. Bij gelijke verzorging en gelijke bekapping is een lichte hoef precies evenveel waard als een donkere hoef.

Met andere woorden, het aantal witte voeten van een paard zegt niets over zijn waarde, zijn robuustheid of zijn sportieve toekomst. Als u twijfelt om een paard te kopen omdat het vier witte voeten heeft, is het gezegde geen argument. Kijk naar zijn beenstanden, zijn rug en zijn bewegingen.

Een witte voet beschrijven als een pro: de methode in 4 stappen

Een professional beschrijft een witte voet altijd in dezelfde volgorde: het ledemaat, de zijde, de hoogte en vervolgens de bijzonderheden. Deze methode is kort en is in één keer te onthouden.

1. Identificeer het ledemaat en vervolgens de zijde. Voorbeen of achterbeen, links of rechts, altijd in die volgorde. Een paard kan een witte voet linksachter hebben en een grote witte voet rechtsvoor: het is deze combinatie die hem identificeert.
2. Controleer of het wit rondom het ledemaat loopt. Als het niet volledig rondom loopt, is het een vlek en geen witte voet in de strikte zin van het woord. Deze controle voert u uit door om het paard heen te lopen, nooit vanaf één kant.
3. Benoem de hoogte vanaf de hoef omhoog. Kroonrand, koot, pijp, knie of spronggewricht. Neem het gewricht dat het dichtst bij het punt ligt waar het wit stopt.
4. Voeg de bijzonderheden toe. Herminevlekken, spikkels, gekleurde kroonrand, lichte hoef. Dit is wat een algemene beschrijving verandert in een nauwkeurige identificatie.

Het resultaat is een zin die elke professional zonder dubbelzinnigheid leest: « kleine witte voet linksachter, herminevlekken, lichte hoef ». Drie stukjes informatie op een rij, geen ruimte voor interpretatie.

Waarom deze nauwkeurigheid? Omdat de grafische signalementbeschrijving de visuele referentiebeschrijving blijft van een paard, naast de aftekeningen op het hoofd en de haarwervels. Identificatie door middel van een transponder is in Frankrijk sinds 1 januari 2008 verplicht voor alle paardachtigen, ongeacht hun ras, afkomst of gebruik, op straffe van een boete van categorie 3. Maar de chip vervangt de visuele beschrijving niet: het is nog steeds het signalement dat men in het veld leest, bij wedstrijden of tijdens een verkoop.

De vier reflexen die u in het veld in gedachten moet houden:

• Controleer of het wit daadwerkelijk rondom het been loopt voordat u spreekt van een kol.
• Noteer systematisch de lateraliteit, en niet alleen de bereikte hoogte.
• Vergelijk de twee voorbenen met elkaar: een asymmetrie is beter zichtbaar wanneer ze naast elkaar staan.
• Vermijd het verwarren van de kogel en de koot, de meest voorkomende fout in de hoogtebepaling.

Het observeren van de benen van uw paard hoort bij de routine van de ruiter, net als het poetsen of het controleren van de hoeven. Ontdek al onze uitrusting voor het dagelijks werk in onze collecties paardrijden en accessoires voor paardrijden.

Witte huid onder wit haar: de echte aandachtspunten

Het punt om in de gaten te houden bij een kol is niet de hoef, maar de niet-gepigmenteerde huid, die gevoeliger is voor irritaties en de zon dan de huid van de rest van het been. Het gezegde zat er een tiental centimeters naast.

Onder het witte haar is de huid niet gepigmenteerd. Ze is roze in plaats van grijs of zwart, en dit gebrek aan melanine maakt haar gevoeliger voor irritaties en zonnestralen dan de gepigmenteerde huid van de rest van het been. Niets om ongerust over te zijn, maar wel een zone om in de gaten te houden.

De tekenen om te observeren op het witte deel van de koot, in het bijzonder in vochtige periodes of na sterke blootstelling:

• Een roodheid of een geïrriteerd uiterlijk dat uitsluitend gelokaliseerd is op de witte zone.
• Korstjes of schilfers die verschijnen op het wit en niet op het gepigmenteerde haar.
• Een zwelling of warmte aan het onderste deel van het been.
• Ongemak bij het paard bij aanraking of wanneer u er met uw hand overheen gaat.

De te volgen werkwijze is eenvoudig: houd de zone schoon en droog, observeer de evolutie van dag tot dag, en schakel een dierenarts of een hoefsmid in zodra er een letsel ontstaat. Dit artikel is geen veterinair advies en vervangt geen onderzoek ter plaatse.

Een nuttige verduidelijking om dit punt af te sluiten: zeer uitgebreide witte aftekeningen kunnen bij bepaalde bloedlijnen geassocieerd worden met genetische bijzonderheden. Doofheid treft met name dieren met witte oren. Dit betreft niet de gewone kolen, die banale aftekeningen zijn zonder gevolgen voor de gezondheid van het paard.

Voor het overige is een kol simpelweg een van de dingen die uw paard uit duizenden herkenbaar maken. Het is ook wat karakter geeft aan ruiterportretten en schilderijen van paarden of beeldjes die het interieur van liefhebbers sieren, en de dagelijkse uitrusting vindt u in onze paardenaccessoires.

Veelgestelde vragen over de kolen van het paard

De meest gestelde vragen over kolen gaan over hun locatie, het verschil tussen een sok en een hoge kol, en de werkelijke stevigheid van lichte hoeven. Hier zijn de directe antwoorden, nuttig om een galop-examen voor te bereiden of om een identificatiedocument te decoderen.

Waar bevindt zich de kol op een paard?

Op het onderste deel van een ledemaat, voor of achter. Het wit begint bij de hoef en loopt meer of minder ver omhoog: tot aan de koot, de kootgewricht, het pijpbeen, de knie of het spronggewricht. Een kol of bles aan de benen (balzane) bevindt zich nooit geïsoleerd in het midden van het ledemaat zonder verbinding met de voet.

Wat zijn balzanes?

Dit zijn de witte aftekeningen aan de onderkant van de benen van het paard, gevormd door witte haren die groeien op een niet-gepigmenteerde huid. Samen met de aftekeningen op het hoofd en de haarwervels vormen ze de officiële visuele beschrijving van een paard op zijn identificatiedocument.

Wat is het verschil tussen een sok en een hoge balzane?

De sok, of kleine balzane, stopt bij het kootgewricht, het bolvormige gewricht boven de koot. De hoge balzane loopt veel verder door, tot aan de knie bij een voorbeen of tot aan het spronggewricht bij een achterbeen. Daartussenin bereikt de balzane in strikte zin het pijpbeen.

Wat is het Franse gezegde over de balzanes van paarden?

« Balzane une, cheval de fortune. Balzane deux, cheval de gueux. Balzane trois, cheval de roi. Balzane quatre, cheval à abattre. » Het is gebaseerd op het onjuiste idee dat een lichte hoornlaag kwetsbaarder zou zijn, en het spreekt zichzelf tegen door van drie balzanes een koningspaard te maken.

Wat is een herminure?

Kleine donkere vlekjes die verspreid zijn over een witte balzane, als spikkels, verwijzend naar de hermelijnvacht. Een balzane die deze vertoont, wordt herminé genoemd. Deze vlekken worden genoteerd in de signalementbeschrijving omdat ze de identificatie van het paard verder verfijnen.

Is een lichte hoef kwetsbaarder dan een donkere hoef?

Nee. De kleur van de hoorn volgt de pigmentatie van de huid boven de hoef, zonder enig verband met de stevigheid ervan. Bij gelijke verzorging en regelmatig bekappen is een lichte hoef net zo resistent als een donkere hoef. Dit geloof ligt aan de oorsprong van het gezegde over de vier balzanes.

Gerelateerde producten

Categorieën

PaardenaccessoiresPaardsieradenPaardendecoratiePaard Kettingen & HangersT-shirts & sweatshirtsPaarden-armbanden